طرح موزه کوهنوردی

خاطره ای از طرح موزه کوهنوردی (بهرام ذوالفقاری)

بحث تشکیل موزه کوهنوردی از آن گونه مباحثی است که وقتی مطرح می شوند نظرات و دیدگاههایی را پیرامون آن برمی انگیزد و طبعا هر کس با نگرش خود درباره آن اظهار نظری می کند . آنچه در این زمینه مورد انتظار است ، آگاهی از اصل موضوع ، آزاد اندیشی و داشتن صداقت است.

طرح مسئله موزه کوهنوردی تداعی کننده یاد وخاطره ای است یادی از مرد نیک اندیش و پاک سرشت در پهنه فرهنگ پژوهی و ورزش کوهنوردی که منشأ خدمات و پیشرفتهای بسیار ارزشمند و افتخار آفرینی شده و نام نیکش همچون کوه الوند سربلند خواهد ماند.

روانشاد عبداله حاجیلو در زمره بزرگ مردانی بود که همواره قلبش با عشق می طپید و خدمتگزاری و مهرورزی در همه دوران زندگیش جاری بود . این انسان شریف در طول سالهایی که عهده دار ریاست هیئت کوهنوردی همدان بود تمام نیرو و هم خود را صرف پیشبرد اهداف متعالیش که همانا اعتلای فرهنگ و ورزش کوهنوردی بود صرف نمود و با بصیرتی که داشت همه طیف های کوهنوردی را با تأمل در کنار هم قرار داد.

و علیرغم مرارتها و ناملایمات هیچگاه مأیوس نشد و از پای نایستاد و افتخارات بزرگی را برای کوهنوردی همدان به ثبت رساند. برماست که با تأسی و پیروی از اهداف مقدس وی یاد و نامش را ارج نهاده و گرامی داریم.

در یکی از روزهای سال 1377 که خدمت زنده یاد عبدالله حاجیلو بودم . فرمودند که انجمن همدانیهای مقیم مرکز فعالیت خود را شروع کرده است . شما هم در جلسات شرکت کن . اینجانب نیز این خوش اقبالی را با اشتیاق تمام به فال نیک گرفته و از سومین جلسه شروع به کار انجمن در آن حاضر میشدم . در آن جلسات به وضوح چهره های علمی و فرهنگی و سرآمد شهرمان را که بعضاً تا آن زمان اسم شان را شنیده بودم می دیدم که چگونه پس از سالها دوری از هم با یکتایی و اخلاص و اشک شوق یکدیگر را در آغوش می فشردند. و این صحنه ها شدیداً مرا تحت تأثیراین فضای شرشار از مهر قرار می داد . عضویت در این انجمن زمینه ای شد تا با یکایک بزرگان فرهنگ شهرمان آشنایی و رابطه ای تنگاتنگ پیدا کنم . و تا به امروز از این دایره مهر و معنویت بهره مندم .

از چهره های فرهنگی سالهای دور در شهرمان زنده یاد نصرت اله بهاری بودند ایشان در سال 1378 روزی به اینجانب تلفن کردند و گفتند که شما امروز بعد ازظهر به منزل بیایید ، جلسه ای داریم که درآن علاقمندان قدیمی ، کوهنوردی حضور دارند . بی درنگ دوست و همنورد گراتمایه آقای محمد نوری را که از صاحب نظران کوهنورد کشور هستند به حضور ایشان نام برده و معرفی نمودم . روانشاد بهاری گفتند حتما دوست خود را نیز همراه بیاورید . بعد از ظهر آنروز به اتفاق آقای نوری به منزل استاد بهاری رفتیم و در بدو ورود زنده یادان نصرت اله بهاری (میزبان )،عبداله حاجیلو ،استاد حسین غیور و همسرشان آقای صادق کرباسی که از مربیان با سابقه و پیشکسوت کوهنوردی هستند آقای مهندس مستقیمی و آقای احمد سنایی حضور داشتند که ما را مورد لطف و محبت بزرگوارانه خود قرار دادند . چند دقیقه ای به صحبت های معمول گذشت سپس مرحوم بهاری سخنانی را پیرامون شخصیت علمی استا غیور عنوان کردند و ادامه سخن را به سرکار خانم غیور محمول نموده و از ایشان خواشتند تا پیشنهاد خود را بر جمع حاضر ارائه نماید.

خانم غیور گفتند فرزندان من ساکن آمریکا هستند و تمایل دارند که اثری ماندگار بنام پدرشان که استاد برجسته ریاضی بوده و خدمات ارزشمندی را در این کسوت به جامعه نموده و البته در زمینه شعر و ادبیات هم صاحب نظر بوده و همچنین به کوهنوردی هم از اوان جوانی علاقه داشته اند . بنام ایشان ثبت شود. و کلیه هزینه های آن را هم تأمین می کنند . حال از شما خواسته اند تا نظرات خود را پیرامون آن اثر ارائه دهید.

شادروان بهاری با اشاراتی ساخت خانه ریاضی را مناسب دانستند. زنده یاد عبداله حاجیلو نظرشان این بود که پناهگاه کوهنوردی بنام ایشان ساخته شود. و نظرات دیگری هم داده شد.

از آقای محمد نوری که در انتهای آن سالن نشسته بودند خواسته شد تا ایشان هم اگر ایده ای دارند بگوید. آقای نوری در ابتدای سخن خود گفتند که اصولا پناهگاه سازی منسوخ شده است و کوه الوند هم پناهگاه دارد . اگر نظر بر این است که موضوع مورد بحث مرتبط با کوهنوردی باشد، به نظر من ساخت موزه کوهنوردی ضرورت تام دارد و به شرح مستدل درباره آن پرداختند . و گفتند همدان بعنوان یکی از شهرهای مرجع در کوهنوردی کشور می باشد. و لازم است که از داشتن چنین موزه ای برخوردار باشد و این چیزی است که بصورت فراگیر در سطح کشور تحقق پیدا نکرده است.

پیشنهاد آقای نوری مورد توجه قرار گرفته و از آن استقبال شد و مقرر گردید تا آقای صادق کرباسی برای فراهم کردن مقدمات کار به همدان رفته و باهمکاری آقای محسن باقریه که از پیشکسوتان برجسته کوهنوردی هستند و همچنین دیگر مسئولین ذیرربط پیرامون انجام کار تشکیل موزه کوهنوردی را در همدان چنین شرح دادند.

موضوع مکان مورد نظر برای موزه کوهنوردی را با آقای رئوفی رئیس وقت هیئت کوهنوردی در میان گزارده و ایشان میدان میشان را مناسب موزه دانستند . اما من گنجنامه را بهتر تشخیص دادم و حتی پیشنهاد کردم حال که قرار بر ساختن این طرح است بصورت جامع و در قالب خانه کوهنورد ساخته شود که موزه هم در آن قرار بگیرد. . به هر حال محلی را که در حریم فعلی تله کابین در گنجنامه واقع شده است در نظر گرفتیم که در تملک سازمان منابع طبیعی و جنگلبانی بود و آقای حمید آسیابان را که در زمان دبیر هیئت بود. مسئول پیگیری از طریق سازمان منابع طبیعی کردند. و او با مکاتبات خود در این مورد با بخش حقوقی سازمان منابع طبیعی موضوع را دنبال میکرد. و آقای علی شکرابی را هم در جریان ساخت و ساز آن قرار داده و ایشان هم اظهار آمادگی کردند.

در ضمن استاندار همدان مهندس زبر دست و همچنین رئیس اداره تربیت بدنی وقت آقای نیک بین هم قول همکاری دادند آقای باقریه ادامه دادند یادم می آید که آقای صادق کرباسی علیرفم بیماری حاد همسرش که موجب درگذشت وی شد چقدر در این راه تلاش کرده و بارها به همدان سفر کرد. به هر حال مدت زیادی به دنبال این طرح با هیئت کوهنوردی وقت ،اداره منابع طبیعی ، جنگلبانی و تربیت بدنی در رفت و آمد بودیم و هربار دست خالی برمی گشتیم و نهایتاً با گذشت زمان ای حاصل نشد و هیچکس به تعهداتش عمل نکرد و از خانواده مرحوم استاد غیور خبری نشد و همه چیز در حد حرف وبدون نتیجه ماند و داستان موزه کوهنوردی به فراموشی گرایید.

تا اینکه سال 1384 بعد از وفقه ای چند ساله دنبال کار ار با پیشنهاد خرید زمین مربوط به زنده یاد فریدون اسماعیل زاده را به آقای گواری رئیس وقت اداره تربیت بدنی دادم ، اما در بازدیدی که به اتفاق آقای رئوفی از محل زمین داشتیم ایشان گفتند که این مکان شیب دار است و مناسب نمی باشد بعد از چندی که آقای افتخاری مسئول اداره تربیت بدنی شد باز هم موضوع را با پیگیری و با ایشان در میان گذاشتم که وی هم عدم آمادگی خود را در انجام این طرح به دلایل مالی اعلام کردند.

سال 1385 خانم ایزدی با ذهنیتی که از موضوع داشتند اقدامی کردند که نتیجه نداشت . و آن طرح پارک سنگی که در آن موزه نیز دایر شود .

پایان نظرات آقای باقریه

سرکار خانم ایزدی که در سال 1385 در سمت نایب رئیس هیئت کوهنوردی بودند به اینجانب شرح دادند که در آن سال که مصادف بود با اولین سفر استانی رئیس جمهور به همدان طرح احداث موزه و سنگ را که به تایید اداره تربیت بدنی رسیده و به مکان آن نیز در محلی بنام سنگ علی که در مقابل موقعیت شهید قاسمی واقع در جاده گنجنامه در نظر گرفته شده بود پیشنهاد دادیم که مورد قبول واقع شد . آما شهرداری همدان که مجری طرح بود به دلایلی از جمله حجم زیاد خاکبرداری و مسائل مالی آنرا به اجرا درنیاورد.

باسپاس و احترام- بهرام ذوالفقاری 1391

درسال 1395 درزمانی که آقای علی گوهری به ریاست هیئت کوهنوردی همدان انتخاب گردید .کمیته پیشکسوتان کوهنوردی همدان هم به تشویق آقای گوهری فعال ومسئولیت آن به آقای نعمت اخضری سپرده شد وایشان باهمکاری اعضای کمیته که 7 نفر میشدند پیشکسوتان را فعال وبا برگذاری جلسات وگردهمائی های فصلی ومراسم مختلف ازجمله برنامه های تجلیل از پیشکسوتان وجوانان ومراسم پنجاهمین سالگرد ساخت پناهگاه میدان میشان وچهلمین سالگرد ساخت پناهگاه کلاغ لانه و...موجبات دلگرمی ونزدیکی عموم پیشکسوتان شده وکمیته پیشکسوتان به عنوان یکی از فعال ترین کمیته های هیئت شناخته شد وجایگاه ویژه ای در جامعه کوهنوردی همدان پیدا کرد.

ارتباط ویژه ای که اینجانب با انجمن کوهنوردان ایران بخصوص با آقای محمد نوری وبهرام ذوالفقاری داشتم ورفت وآمد با انجمن وبازدید از موزه انجمن آقایان نوری وذوالفقاری من را تشویق به پیگیری وراه اندازی موزه کوهنوردی همدان نمودند ومن موضوع را در جلسات کمیته پیشکسوتان وگردهمائی ها مطرح وموافقت آنهارا گرفتم وآقای علی گوهری هم که رئیس هیئت بودند از موضوع خیلی حمایت وتشویق نموده وبرای مکان موزه درفضای جلو دفتر هیئت کوهنوردی واقع در ساختمان سالن سنگنوردی فرهاد که بیش از 70مترمربع میباشد توافق نمودیم.

بحث ساخت موزه از سال 1380مطرح بود ودر آن زمان از نظر تهیه مکان یا زمین مورد نیاز وتامین منابع مالی فرصت های خوبی بود که متاسفانه مسئولین بیشتر حرف زدند وعمل نکردند تا اینکه در سال 1398 کمیته پیشکسوتان تصمیم به ساخت وراه اندازی موزه گرفت وبا توجه به مشکلات مالی در ادارات دولتی تصمیم ما برآن شد که مبلغ 50 ملیون تومان از دوستان جمعاوری نمائیم ودوستان کوهنورد هم قول کمک ویاری میدادند .البته بودند دوستانی که باور نداشتند موزه ساخته شود ومیگفتند کوهنوردان پول نمیدهند وبرای اهدای لوازم اعتماد ندارند ونمیشود. ولی من مطمئن بودم که کار انجام میشود واطلاع رسانی انجام شد واز کوهنوردان خواسته شد که در صورت امکان یک ملیون تومان بحساب موزه واریزنمایند ودر شب اول یک نفر یک ملیون تومان واریز ومن خیلی دلگرم شدم وبتدریج حساب بانکی ما به ده ملیون وییست ملیون وسی ملیون جهل ملیون وبه پنجاه ملیون تومان رسید وبرآورد ما درآن زمان ساخت موزه با پنجاه ملیون هزینه پیش بینی شده بود.

برای موزه هیئت امناء ازکوهنوردان سرشناس ومعتبر تعیین شد واسامی آنها عبارت از آقایان جلال چشمه قصابانی.عزت برق لشگری.یوسف آزادیان. حسن نجاتیان.مهدی اکبرزاده. علی گوهری.اکبرچلوئیان .علی مهاجرانی.اسداله دستنبو ونعمت اخضری. وهیئنت اجرائی هم آقایان نعمت اخضری.علی مهاجران واسداله دستنبوتعیین شدند.ضمنا بیشتر اعضای هیئت امنا اعضای کمیته پیشکسوتان هستند.ا

پس از بررسی ها ومشورت های لازم قرار شدغرفه های موزه از جنس شیشه سکوریت ساخته شودوبرای ساخت 5 غرفه سفارش داده شدوبتدریج که ساخت موزه در حال شکل گیری بود دوستان هم شروع به اهدای لوازم نمودند تااینکه موزه در تابستان سال 1399آماده وچیدمان لوازم هم انجام شد طبقات غرفه ها هم تماما ازجنس شیشه نصب گردید وبالاخره در شهریور سال 1399 موزه با حضور عموم کوهنوردان .مسئولین فدراسیون کوهنوردی کشور واداره کل ورزش وجوانان افتتاح گردید. دراین موزه لوازم کوهنوردی بخصوص کوله پشتی.لوازم فنی از جمله طناب ومیخ وکارابین وانواع کلنگ ودوربین های عکاسی .پروزکتور اسلاید وانواع چراغ های خوراک پزی وروشنائی وقمقمه و...... مربوط به دهه 40 و50به شکل زیبائی چیدمان شده است. همچنین اسناد بسیار با ارزشی از سال های 1333 توسط خانواده آقای حاج حسن شریفی امینا .استاد وصورتجلسات دوران آقای عبداله حاجیلو ودومین رئیس هیئت کوهنوردی همدان جمعاوری وحفظ شده است وبه تدریج هم یک کتابخانه کوهنوردی به موزه اضافه گرید که مهمترین کتاب هاونشریات کوهنوردی درآنجا جمعاوری شده است.

موزه کوهنوردی همدان بدون اتکاءبه بخش دولتی وفقط به همت ویاری دوستان کوهنورد وعلاقمندان به طبیعت راه اندازی شدخیلی از امور با کمک دوستان بدون هزینه ویا حداقل هزینه انجام شد این موزه مورد بازدید بسیاری از پیشکسوتان وکوهنوردان قرار گرفته اس واقای ابراهیم نوتاش از موسسین گروه ابرمرد وآرش تهرانازموزه بازدید ودریادداشت خود نوشته حدود 40سال در اروپا زندگی کرده وتمام اروپا را گشت وچنین موزه ای از نظر تنوع وکثرت لوازم ندیده ام .موزه کوهنوردی همدان مورد بازدید مسئولین ادارات از جمله میراث فرهنگی وارشاد قرار گرفته ومارا مورد تشویق قرارداده اند واداره کل میراث فرهنگی وگردشگری برای موزه پروانه فعالیت صادر نموده است

نعمت اخضری.15مرداد 1403

تاریخ کوه نوردی همدان ...