اولین صعود مستقل ایرانیها دیواره علم

اولین, صعود, مستقل, ایرانیها, دیواره, علم

اولین صعود مستقل ایرانیها دیواره علم کوه شناسایی علم کوه نقل از کیهان ورزشی – شماره 705 سال 1347 علم کوه در سلسله جبال البرز قرار دارد، بعد از قله دماوند بارتفاع 5671 متر علم کوه دومین قله معروف این سلسله جبال است و ارتفاع آن را میان 4850 تا 5000 متر تعیین کرده اند . هیئت هایی که می خواهند به قله علم کوه بروند معمولاً از طریق کلاردشت ، رودبارک و نداربن ، خرم دشت یا بعد از ونداربن ، میان سه چال ، سوزنیهای سیاه سنگ و گروه های کوهنوردی فنی از طریق گرده آلمانیها که برای اولین بار توسط یک آلمانی صعود شد بقله می رسند. تیغه شمالی علم کوه دیواره ایست بارتفاع 600 متر که 150 متر اول آن کاملاً یخی است ، که جنس دیواره از نوع سنگ خارا و یکی از 5 دیوراه معروف و مشکل جهان است ، تقریباً در صعود یک سوم دیواره باید از رکاب استفاده کرد و این به علت شیب تند و نداشتن گیره برای دست و پا است. تا کنون کوهنوردان زیادی که اکثراً خارجی بوده اند با تصمیم به صعود دیواره علم کوه قدرت خود را در بوته آزمایش قرار داده اند و اکثراً ناکام برگشته اند ، هیئت های متعددی از کلوپ های آلپین فرانسه ، اتریش ، آلمان انگلستان که هر کدام در سنگنوردی دارای نام آوران متعددی می باشند بعزم صعود این دیواره عازم ایران شده اند و تنها هیأتی که موفق شد دسته کوهنوردان فرانسوی بود که در مرداد سال 45 موفق به صعود از طریق دیواره شدند. این هیئت 15 نفره کوهنورد فنی با تجربه و ورزیده داشت که بعد از 15 روز کار دسته جمعی موفق شدند ، آنها بعد از صعود تقریباً چهارصد متر از دیواره (با احتساب 150متر شیب یخی زیر دیوراه که بعلت شیب تندی که دارد و صعود از آن محتاج به عملیات فنی است جزء دیواره محسوب می شود) مسیر خود را بطرف راست منحرف و در حدود صد متر از دیواره را بطور اریب و سپس از شکاف سمت راست با یک صعود مشکل به قله رسیدند. گویا بعداً یک هیئت ورزیده سه نفری اتریشی همین مسیر را که به مسیر فرانسویها معروف شده صعود کردند که اطلاع صحیحی از صعود ایشان در دست نیست ولی آنچه مسلم است از بهترین کوهنوردان فنی اطریش و اروپا بوده اند. اما مسیری را که کوهنوردان سازمان ابرمرد صعود کرده اند تا نیمه دیواره همان مسیر فرانسویها و بعد از آن بخط مستقیم تا سر قله ادامه دارد و بنا به اظهارت خود ایشان تنها از این نظر مسیر فرانسویها را تا آخر صعود نکرده اند که در صعودهای فنی مسیر مستقیم ارزشش بیشتر است و قبل از صعود این مسیر بوسیله اکیپهای خارجی بنام ایرانیها در روی دیواره علم کوه ثبت شود. از ایرانیها ما آغاز کردیم افراد شرکت کننده در برنامه : 1- فریدون نجاح 26 ساله سابقه کوهنوردی فنی از سال 1338 2- ابراهیم بابایی 24 ساله سابقه کوهنوردی فنی از سال 1345 3- کیومرث بابازاده 24 ساله سابقه کوهنوردی فنی از سال 1345 4- احمد فرزین نیا 24 ساله سابقه کوهنوردی فنی از سال 1340 5- غلامحسین وهابزاده 24 ساله سابقه کوهنوردی فنی از سال 1345 6- فریبرز ناژداکی 21 ساله سابقه کوهنوردی فنی از سال 1345 7- فرزین ناژداکی 19 ساله سابقه کوهنوردی فنی از سال 1345 8- محمد ارضی 24 ساله سابقه کوهنوردی فنی از سال 1345 9- بیژن صادقی 24 ساله سابقه کوهنوردی فنی از سال 1340 هیئت سازمان کوهنوردی و اسکی ابرمرد مرکب از افراد فوق در تاریخ سوم مرداد ماه 1347 از تهران به عزم صعود دیواره علم کوه عازم منطقه کلاردشت شد این گروه شامل 9 نفر از بهترین کوهنوردان فنی سازمان ابرمرد بود. کوهنوردانی که می رفتند خود را در برابر یکی از مشکلترین صعودهای جهانی بیازمایند ، آنها می رفتند تا حماسه ای را آغاز کنند که قویترین کوهنوردان جهان آرزوی سرودنش را دارند. تا روز 9 مرداد این افراد جنب جوش فوق العاده ای از خود نشان می دادند، اطراقگاه اصلی زیر دیواره در ارتفاع 4200 متری مستقر شده بود ، برای هم هوایی و عادت بشرایط محیط بقله های دور و نزدیک صعود کردند (در منطقه علم کوه بیشتر از 20 قله ارتفاع آنها از 4000 متر بیشتر است قرار دارد) در روز 7 مرداد یک صعود دسته جمعی در چند حلقه طناب روی گرده آلمانیها انجام دادند . صعودی که برای این جوانان خیلی راحت و پیش پا افتاده بود ، آنها اوج بلندتری را انتخاب کرده بودند صعود دیواره علم کوه همان دیواره ای که در کلاسهای شامونیکس و کنگره جهانی کوهنوردی که هر دو سال یکمرتبه تشکیل می شود موضوع مورد بحث کوهنوردان فنی جهان است. و از روز 9 مرداد ماه 1347 بود که داستان آغاز گشت و ماجزء بجزء یادداشتهای روزانه ی یکی از این افراد را نقل می کنیم: 9/5/47 از امروز کار اصلی ما آغاز می شود ، در این 6 روزه به تهیه مقدمات صعود و هم هوایی پرداخته ایم ، روز قبل در روی 150 متری یخچال زیر دیواره که قسمتی از دیواره محسوب می شود طناب ثابت نسب کرده ایم. ساعت 5 صبح چهار نفر اعزام اولین صعود می شوند این چهار نفر در دو حلقه طناب بترتیب آقایان فریدون نجاح ، کیومرث بابازاده و ابراهیم بابایی ، احمد فرزین نیا قرار دارند . در ساعت 7 صبح صعود یخچال تمام می شود و نجاح اولین کارابین را به اولین میخ فرانسویها میاندازد. اولین قسمت دیواره از نظر صعود فنی درجه 5 است (مشکلترین سنگی که از نظر صعود فنی ممکن است وجود داشته باشد درجه 6 است و ساده ترین سنگ درجه 1). این قسمت از دیواره یک پارچه یخ آبی است و صعود از آن محتاج صرف وقت و دقت زیاد می باشد. نجاح مجبور به استفاده از میخ یخ می شود و در ساعت 9 صبح با میخکوبی های متعدد و استفاده از رکاب موفق به صعود این تنوره یخی می شود. 2 ساعت کار برای 30 متر صعود ! اگر این آغاز باشد پایانش کی فرا می رسد؟ برای سهولت صعود بقیه افراد ، بابازاده یک طناب ثابت در این قسمت نصب می کند و بقیه به راحتی صعود می کنند بعد از طی 2 طول طناب دیگر به زیر کلاهک عظیم 40 متری (2H) میرسند ، آقای نجاح با استفاده از رکاب و صعود مصنوعی اولین کسی که به بالای کلاهک می رسد و بقیه هم هر کدام با حمل بیشتر از 15 کیلو بار تقریباً راحت کلاهک را صعود می کنند. صعود ادامه دارد یک کلاهک برفی دیگر و لبخند پیروزمندانه نجاح بر فراز آن . در ساعت 4 بعدازظهر در حدود 360 متر از دیواره صعود شده بود و چون طبق برنامه افراد باید شب را در اطراقگاه اصلی استراحت کنند وسائل را در همانجا به میخها آویزان کرده و با استفاده از طناب فرود از همان راه که رفته بودند سرازیر می شوند.ساعت 6 بعدازظهر در میان استقبال گرم سایر دوستان به اطراقگاه وارد شدند. 11/5/47 روز قبل اردو در حال استراحت کامل بود و امروز هم چهار نفر صعود آغاز کردند ، طناب اول آقایان فریدون نجاح ، کیومرث بابازاده ، طناب دوم آقایان ابراهیم بابایی ، غلامحسین وهاب زاده ، در ساعت 7 صبح صعود 150 متر یخچال زیر دیواره تمام شد و باز هم تنوره یخی مشکل اول دیواره بود که بعلت وجود طناب ثابتی که در صعود قبل نصب شده بود راحت تر صعود شد. تنها اشکال کار وجود کوله های سنگین می باشد که افراد مجبورند روی دیواره با خود حمل کنند با صعود قبلی در حدود 70 کیلو بار که شامل وسیله فنی ، خواب و غذا است روی دیواره حمل شده است ، در ساعت 12 ظهر به محلی که در صعود قبل کوله ها را گذاشته بودند رسیدند از اینجا تا محل اریب رفتن چهل متر دیگر صعود باقی مانده است و این چهل متر فوق العاده مشکل است و بیشتر از 30 متر آن مسیر یخ زده و خطرناکی است که با استفاده از میخ یخ و رکاب بوسیله آقای نجاح صعود می شود و باز هم اول خط سیر اریب است که یکی از مشکلترین قسمتهای دیواره است و نجاح بعد از نیم ساعت صعود مشکل در ساعت 2 بعدازظهر اولین نفری است که به ابتدای مسیر و تا ساعت 5/2 بعدازظهر سه نفر دیگر به نجاح می پیوندند. (محل اریب رفتن محلی است که فرانسویها در آنجا از صعود مستقیم منحرف و بعد از اریب رفتن دیواره از شکاف سمت راست بالا رفته اند این محل در ارتفاع 4600 متری قرار دارد و از کف یخچال علم کوه 400 متر بلندتر است اول مسیر اریب طاقچه ایست به طول سه متر و عرض 80 سانتی متر و این محل تنها جائیست در روی دیواره عظیم که می شود شب را در آن به طور نشسته استراحت کرد. ما در روی این طاقچه یک اطراقگاه برقرار کردیم و تمام وسائل فنی و خواب و غذایی را که برای چندین روز دیگر که صعود دیواره طول می کشید لازم بود طی سه مرحله صعود به این محل منتقل کردیم.) تمام وسائل در روی طاقچه مذکور به میخها آویزان می شود آقایان نجاح و بابایی از فردا باید دو نفری با هم صعود کنند و بقیه بعنوان گروه مراقب و در صورت موفقیت ایشان گروه حمله جدید ، در پایین باید منتظر نتیجه کار باشند. آخرین تصمیمی که از محل مذکور بوسیله افراد فوق گرفته شد ادامه صعود مستقیم است صعودی که معلوم نیست چرا فرانسویها با آنهمه تجربه و ورزیدگی انجام نداده اند ! تا آنجایی که از محل اریب به بالا را می شود دید هیچگونه شکاف میخکوبی بچشم نمی خورد شاید مجبور تا ارتفاع 80 متر یک سنگ عظیم صاف قرار دارد ، باستفاده از میخ (رول-5) بشوند که خیلی وقت می گیرد. در ساعت 5 بعدازظهر بعد از تهیه مقدمات صعود فردا آقایان نجاح و بابایی در کیسه خوابهای نیم تنه در حالی که بامیخهای متعددی حمایت شده اند خود را برای یک شب سرد و طولانی آماده می کنند و آقایان کیورث بابازاده و غلامحسین وهابزاده بعداز چهار صدمتر فرود مشکل که 2 ساعت طول می کشد باطراقگاه اصلی برمی گردند. 12/5/47 امروز صعود از محل اریب به بالا بوسیله آقایان نجاح و بابائی شروع می شود اولین قسمت یک کلاهک 5 متری مشکل است که آقای بابائی با میخکوبی و استفاده از رکاب موفق به صعود آن می شود. مرحله بعدی صعود یک تنوره یخی 15 متری است. در روی دیواره علم کوه در انتظار مسیرهای ساده نباید بودو بنابراین کوهنورد باید از وقت و نیرویش بطور صحیح استفاده کند و بعد از صعود مشکلی که آقا ی بابائی روی کلاهک انجام داده نجاح با کلنگ و میخ یخ به تنوره حمله می کند. با استفاده از جای پائی که روی یخ می کند و میخ یخی که دو متر بالاتر کوبیده شده قسمتی از صعود انجام می شود بعداز استفاده از سنگ بغل تنوره و چند متر دیگر و باز هم درگیر شدن با یخ و پایان یک 15 متری مشکل و حمایت آقای بابائی. بابائی همین که به نجاح رسید دوباره شروع به صعود کرد و یکی از مشکلترین صعودهای فنی را انجام داد. و با مهارت قابل تحسینی موفق شد سه متر از دیواره را به طور عرضی با استفاده از نوسان روی طناب صعود کند و میخی که در آن طرف کوبید ...............و این کار عظیم ، چند متر دیگر با سختی صعود شد و در پایان این روز 45 متر از مشکلترین قسمتهای دیواره علم کوه میخکوبی شد و با نصب طناب ثابت برای صعودهای بعدی این دو نفر برای تجدید انرژی و استراحت کامل بافرود به اطراقگاه اصلی برگشتند. و در ساعت 6 بعدازظهر چهره ای بودند در میان چهره های صمیمی سایر افراد هیئت. 14/5/47 با یک استراحت 36 ساعته صعود از نو شروع می شود ، تمام افراد از آمادگی کامل بدنی برخوردارند. نجاح و بابائی در ساعت 5/8 صبح در یک حلقه طناب صعود را شروع می کنند. آقایان وهاب زاده و فرزین نیا نیز با حمل کوله های سنگین در یک طناب دیگر آنها را یاری می کنند برنامه باید از این پس تا پیروزی نهایی لاینقطع ادامه پیدا کند در ساعت 12 ظهر اولین طناب به محل اریب می رسد و مسیر را به طور مستقیم ادامه می دهد ، با استفاده از طنابهای ثابتی که روز فبل نصب کرده اند 45 متر بعد از اریب راحت تر از دفعه قبل صعود می شود و بعد از آن باز هم سنگ عظیم 80 متری را ادامه می دهند و با کوبیدن چند میخ و استفاده از رکاب در ساعت 5 بعدازظهر 65 متر صعود می شود و روی گرده سنگ مزبور می رسند و چون قرار است شب را در اطراقگاه روی دیواره استراحت کنند با فرود به طاقچه اریب برمی گردند آقایان فرزین نیا و وهاب زاده در ساعت 4 بعدازظهر به طاقچه اریب رسیدند و به استراحت پرداختند ، این روزها هوا مرتب در حال تغییر است وسط روز گرمای هوا در حدود ده درجه و شبها زیر صفر است . 15/5/47 ساعت 8 چهل و پنج دقیقه صعود آقایان نجاح و بابائی شروع می شود آقایان وهاب زاده و فرزین نیا با فرود به اطراقگاه اصلی برمی گردند 65 متری که طی دو صعود قبلی میخکوبی شده در ساعت 11 صبح تمام می شود ، دیواره مرتب ریزش می کند و سنگهای عظیمی است که از اطراف دو نفر صعود کننده به پائین پرتاب می شود ، تنها یکی از این سنگهای دو کیلویی کافی است تا در اثر اصابت به کوهنوردی او را به قعر شکاف زیر دیوراه که تقریباً 500 متر پائین تر است پرتاب کند ، اولین قسمت باز هم یک تکه یخ بلوری است. نجاح مجبور به استفاده از میخ یخ و رکاب می شود و با کوبیدن چند میخ به سنگ کنار یخ و صرف انرژی زیاد موفق به صعود این 8 متر می شود و بعد از صعود چند متر دیگر در روی یک سنگ به یک شکاف وحشتناک 6 متری برخورد می کنند تنها راه صعود از این شکاف استفاده از طریقه «دولفر» است. یک دولفر مشکل و نجاح سانتیمتر به سانتیمتر شروع به صعود می کند و در مقابل چشمان حیرت زده بابائی که در روی رکاب او را حمایت می کند شکاف صعود می شود و یک میخ اطمینان در بالای آن بوسیله نجاح کوبیده می شود بعد از چند متر صعود و باز هم میخکوبی در مسیر باز هم یک تکه یخ 12 متری پیدا شد ، میخ یخ –ضربه کلنگ- کندن جای پا و پایان یک 12 متر مشکل دیگر هوا می رفت که کاملاً تاریک شود و باید محلی را برای استراحت شبانه پیدا می کردند جایی که بشود حداقل در آن نشست و چرت زد و از این محلها در روی دیواره علم کوه به ندرت پیدا می شود ، وقتی که هوا کاملاً تاریک شده بود به یک شکاف کوچک و خطرناک رسیدند ، چاره ای نبود باید شکاف در تاریکی مطلق صعود می شد و نجاح با کمال احتیاط و خونسردی صعود را شروع کرد و در ساعت 5/8 بعد از تلاش زیاد هر دو نفر بالای شکاف و زیر کلاهک 25 متری آخر دیواره بودند. بهترین محل برای در امان بودن از ریزشهای شبانه وحشتناک دیواره علم کوه همین محل بود هنوز تقریباً 100 متر از صعود با احتساب سنگهای ریزشی آخر دیواره باقی مانده بود. شب را هر دو نفر در یک طاقچه یخی و فوق العاده نامناسب تا صبح بیدار بودند ... 16/5/47 و در این روز بود که داستان به آخر رسید و حماسه به اوج. ساعت 8 صبح صعودی مشکل و ناراحت شروع شد صعود یک شیب تند که بیشتر نقاط کلاهکی بود ، در روی ارتفاع تقریبی 4750 متر ، اینجاست که کوهنورد حس می کند با هر ضربه چکشی که روی میخی فرود می آورد در همان آن قلبش از گلو بیرون می پرد و یا ششهایش در اثر کمبود اکسیژن منفجر می شود. در این ارتفاع و در این شرایط حرکات انسان بیشتر به حرکت عروسک خیمه شب بازی شبیه است. همانطور کند و مصنوعی و بابائی رکابش را به اولین میخی که با ظرافت کوبید انداخت و در اندیشه دومین ، سومین و و ..... آخرین میخ و در ساعت 11 صبح با بلند شدن روی آخرین میخ و تابش بر سر مژده اوج را به نجاح داد. کار دیواره یعنی صعود سنگهای مشکل و سفید تمام شده بود و در پیش چشمان حیرت زده آنها یک دیواره خرد و متلاشی به ارتفاع تقریبی 80 متر و شیب 60 درجه قرار داشت رنگ سنگهای آن کاملاً با دیواره اصلی فرق می کرد و قهوه ای بود این همان قسمتی است که باعث ریزش های وحشتناک علم کوه می گردد. از اینجا کار دیگری آغاز می شد ، کاری که به آن نامی جز مبارزه میان مرگ و زندگی نمی توان داد ، باید این 90 متر را بطور آزاد صعود می کردند چون سنگها بقدری متلاشی بود که به هیچ وجه نمی شد میخی کوبید. شروع کردند در حالی که هر لحظه ممکن بود در اثر ریزش دیواره یا کند شدن گیره های دست و پا به قعر یخچال زیر دیواره که 600 متر پائین تر آنها قرار داشت پرتاپ شوند ، این مبارزه بر سر زنده ماندن سه ساعت طول کشید و خطری که آنها را تهدید میکرد به مراتب بیشتر از هر نوع خطری بود که در حال صعود روی دیوراه اصلی ممکن بود برایشان پیش بیاید. و در ساعت 3 بعدازظهر روز چهارشنبه 16 مرداد و 7 اوت 1968 این ابرمردان بودند که به حماسه دیواره علم کوه خاتمه دادند. نظر آقای فریدون نجاح سرپرست برنامه درباره صعود دیواره علم کوه ما تمرینات سختی را از دو سال پیش برای صعود این دیواره آغاز کرده ایم ، من در سال 1341 برای بررسی دیواره علم کوه به منطقه تخت سلیمان رفتم (با اینکه علم کوه بلندترین قله این منطقه است اما منطقه ، به اسم تخت سلیمان که افسانه های زیادی در میان اهالی بومی درباره آن رواج دارد معروف است) ولی کسی که مرا برای صعود یاری کند نبود ، در سال 42 13که مجدداً برای بررسی رفته بودم با هیئت موفق فرانسویها روبرو شدم و وقتی که دیدم با چه زحمت و وقت زیاد و کار 15 روزه 15 نفر از کوهنوردان مشهور اروپا دیواره را صعود کردند دانستم که چه کار سختی در پیش دارم. در تابستان سال 45 بود که سازمان کوهنوردی ابرمرد با ورود چند جوان پر انرژی و فعال مانند آقایان : ابراهیم بابائی ، کیومرث بابازاده ، غلامحسین وهاب زاده ، فرزین و فریبرز ناژداکی ، و محمد ارضی شکوفا شد و از آن پس دیو.اره های مشکل و معروف ایران بود که یکی پس از دیگری در مقابل این پازن های سنگنورد مغلوب می شد. دیواره های بند یخچال ، اوسون ، زایگان ، لودر ، شاه آباد ، لالون و پرو و بارها من و دوستانم را موفق و خستگی ناپذیر بر تارک خود دیدند. سال قبل برای آخرین بار بررسی با هیئت امسال و استاد مسلم کوهنوردی فنی آقای محمود فتوحی به منطقه رفتم و 400 متر از دیواره یخچال را بطور آزمایشی همراه با آقای بابائی صعود کردم. و در نوروز 1347 چهار نفر از بهترین سنگنوردهای سازمان را که عبارت بودند از آقایان ابراهیم بابائی ، کیومرث بابازاده ، غلامحسین وهاب زاده و محمد ارضی برای آخرین تمرینشان قبل از دیواره علم کوه به کرمانشاه فرستادم و این جوانان موفق بودند که دیواره بیستون را که هنوز بطور کامل روی مسیرهای قابل صعود آن بررسی نشده و یکی از مشکلترین دیواره های ایران است از یک مسیر مشکل و انتخابی صعود نمودند........... کوهنوردانی که قرار بود دیواره علم کوه را صعود کنند بیشتراز دو نفر بودند حتی صعود مسیر فرانسویها برنامه دوم ما بود ولی چون اکثر افراد هیئت دانشجو و محصل بودند و خود را برای امتحانات آماده می کردند و به علت وقت کمی که داشتیم فقط دو نفر موفق به صعود اصلی شدیم و بقیه هر کدام به نوعی از حمل بار گرفته تا کار روی دیواره ما را یاری کردند و با صمیمیتی که بین سازمان ما وجود دارد احتیاجی به تشکر نیست چون دیواره علم کوه بوسیله سازمان ماو یاری افراد شرکت کننده در برنامه صعود شد نه آقای بابائی و من. ما برای این صعود احتیاج به وقت زیاد ، تمرینات مرتب ، آمادگی روحی ، همکاری موثر و تأمین مادی داشتیم و من با چشم خویش دیدم که چطور افراد هیئت با از خود گذشتگی خاصی که در هر کوهنورد باید باشد به عزم صعود مرا یاری کردند. وقتی ما با 650 کیلو بار از رودبارک عازم زیر دیواره که اطراقگاه اصلیمان بود شدیم شاید برنامه مان بیشتر به یک برنامه تفریحی و پیک نیکی شباهت داشت اما برای انجام هر کاری وسائلی لازم است 650 کیلو بار شامل وسیله فنی و کوهنوردی ، آذوقه 18 روزه هیئت و سایر وسائل عمومی و انفرادی بود. راجع به صعود در گزارش تنظیمی توضیح داده شده فقط یاد اور می شوم که ما از محل اریب به بعد در حدود 107 میخ کوبیدیم که 92 عد آن برای سهولت صعود اکیپهای بعدی در محل کوبیده شده جا گذاشتیم همچنین بیشتر از 60 متر طناب ثابت از محل اریب به بعد که فوق العاده مشکل است نصب کرده ایم. از فدراسیون کوهنوردی ایران که از نظر وسائل ما را یاری کرد تشکر می کنم.و از دوستان کوهنوردی که با خلوص نیت و قلبی سرشار از صمیمیت در تهران به ما نوید پیروزی میدا دند و از همه نوع فداکاری از نظر تهیه وسائل و بالابردن روحیه ما فرو گذار نکردند سپاسگذاریم. به عنوان خاتمه سخنانم می گویم: این صعود بزرگترین صعود ما نخواهد بود ، این تازه آغاز کار است مادر اندیشه کارهای بزرگتری خواهیم بود. برچسبها: دیواره علم کوه, ابرمرد, فریدون نچاح, تاریخ کوهنوردی ایران, تاریخ کوهنوردی همدان, دیواره نوردی

پنجشنبه چهارم فروردین ۱۴۰۱ |

 

تاریخ کوه نوردی همدان ...